محمد بن على بن محمد شبانكاره اى
264
مجمع الانساب ( فارسى )
گشت لشكر را به طرف روم فرستاد و به دولت او اكثر روم گشاده شد و شحنگان فرستاد و در بعضى از شهور سنهء . . . « 4 » لشكر جغتاى مقدم ايشان براقاغول كه پادشاهزادهاى بود از تبار جغتاى از جيحون عبره كردند به عظمتى كه چشم سپهر تيره شد و جملهء خراسان را بگرفتند و عزيمت بلاد عراق كردند . اباقا خان لشكر گرد كرد و پذيره شد و بر در شهر هرات مصاف دادند و مدتى ميان ايشان جنگ قائم بود خيلى مردم از طرفين بقتل آمدند عاقبت براق بازگشت و ايران زمين بر اباقا خان صافى گشت و يرليغها و ياساهاى قديم و جديد را تازه گردانيد و رسوم و آيين مغول را به ذروهء اعلى رسانيد . و عدلى تمام داشت و يك دو نوبت لشكر به شام فرستاد و در عهد او كار ملك بر امير بزرگ سوغنجاق نوين مىرفت كه امير الامرا بود و وزير الوزراى اباقا خان در آن عهد صاحب مرحوم عادل فاضل كامل آصف زمان و زمين شمس الدين محمد بن محمد الجوينى بود رحمة اللّه عليه كه برادر كوچكتر خواجه علاء الدين عطاملك بن محمد الجوينى است كه مصنف تاريخ جهانگشاى خانى است . و چون از ملك اباقا خان مدت هجده سال بگذشت شكار نيش هادم لذات گشت در سنهء ثمانين و ست مائه . جلوس احمد خان بن هولاكو خان چون اباقا خان رخت بربست پسر بزرگترش كه استعداد و ابهت و عدت پادشاهى داشت يعنى ارغوناغول در خراسان بود جميع امرا و خواتين به سلطنت برادر اباقا خان يعنى احمد خان بن هولاكو متفق شدند چه احمد از خاتون بزرگتر بود و استخوان مادرش بزرگتر بوده . و احمد خان در حدود الاتاق بر تخت نشست و صاحب شمس الدين مربى و ساعى شد تا آن كار قرار گرفت زيرا كه احمد خان مسلمان بود و مايل [ به ] ملت مصطفوى . صاحب ديوان در آن كار جان بر ميان بست اما سبب قتل آن وزير بندك ( ؟ ) اين سعى بود و احمد خان همه كار فراخواجه گذاشت و كار مملكت قرار گرفت و ارغون خان در خراسان نيك متمكن و بعضى امرا با وى و لشكر تمام .
--> ( 4 ) . در نسخهها سفيد است .